Archief Lesmaterialen - Journalistiek & AI

Genereer beeld bij je verhaal

admin — Wed, 08 May 2024 15:17:40 +0000

Opdracht

Kies een artikel waarbij naar jouw mening geen goed beeld gebruikt is. Bijvoorbeeld een artikel waarbij een stockfoto staat of een andere afbeelding die jij niet mooi of niet treffend vindt. Je mag ook een artikel van jezelf gebruiken, die je bijvoorbeeld voor je opleiding hebt geschreven.

Lees het artikel en onderstreep de woorden die jij van belang vindt. Maak op basis van die woorden aan samenvatting van het artikel. Deze samenvatting helpt je bij het schrijven van je prompt.

Om beeld te genereren, kun je gebruik maken van de Image Creator van Bing, die draait op DALL-E. Dit is een gratis tool. Je hebt per dag vijftien kansen om een afbeelding te maken. Je kunt ook kijken naar Midjourney, StableDiffusion, Starryai, ChatGPT image generator, Ideogram of Dzego.

Generatieve AI is voortdurend in ontwikkeling. De tools maken soms hele gekke fouten. Blijf daarom proberen. Je bent nooit in één keer klaar. Je kunt je prompts in het Nederlands of Engels invoeren.

Tips

Wil je een illustratie? Voeg het woord illustratie toe.
Wil je een echte foto? Voeg toe dat je het realistisch wilt hebben.
Probeer je beschrijving zo specifiek en concreet mogelijk te maken.

Bespreking

Beelden zeggen meer dan duizend woorden! Althans, dat zeggen ze. Heb jij jouw beeld zo goed geprompt dat iemand anders begrijpt waar jouw gekozen verhaal over gaat? Test het met een mede-student. Toon je foto en laat de ander raden waarover het verhaal dat je gekozen hebt, gaat. Ga bij jezelf na of je afbeelding de inhoud dekt of dat er nog iets toegevoegd kan worden. Zo ja: ga door met prompten tot je tevreden bent.

Reflectie

Bespreek klassikaal:

Vind je de afbeeldingen van dusdanig goede kwaliteit dat een journalistiek medium ze zou kunnen publiceren?
Hoe zou jij generatieve AI toepassen in de journalistieke praktijk?
Wat doet generatieve AI met de werkgelegenheid voor bijvoorbeeld illustratoren of art directors? Wat vind je daarvan?
Zie je nog andere voor- / nadelen? Wegen de voordelen op tegen de nadelen?

Materiaal

Laptops
Image Creator van Microsoft Designer

Tijdsindicatie

40 min, waarvan:

5 minuten voor het lezen van de opdracht
5 minuten om een geschikt artikel te zoeken
15 minuten om te prompten
5 minuten om gegenereerd beeld te toetsen bij medestudent
5 minuten om beeld te verbeteren
5 minuten voor nabespreking

Het bericht Genereer beeld bij je verhaal verscheen eerst op Journalistiek & AI.

Battle of the prompts

admin — Tue, 30 Apr 2024 12:06:17 +0000

Een prompt schrijven houdt in dat je een AI-model een opdracht geeft. Je vertelt wat je wil dat het voor jou genereert. Hoe beter jij prompt, hoe beter het resultaat wordt. Maar hoe doe je dat?

Er zijn een aantal bouwstenen die je helpen een gerichte prompt te schrijven. Daar gaan we in deze oefening mee aan de slag.

Prompten is een vaardigheid die je op allerlei manieren kan inzetten: als je ChatGPT gebruikt als eindredacteur, als creatieve sparringpartner, als simulatie voor een interview of op nog een andere manier.

In deze les leer je effectieve prompts schrijven. Een vaardigheid die handig van pas komt als je met generatieve AI werkt. Bovendien leer je ook in hoeverre door AI gegenereerde content bruikbaar is in de journalistiek.

Hoe schrijf je een goede prompt?

Dat is nog niet zo gemakkelijk. Je moet met veel variabelen rekening houden en zelf al enige inhoudelijke kennis hebben om te weten wat je exact van ChatGPT wil vragen. Online zijn veel tips te vinden, die in grote lijnen vaak op hetzelfde neerkomen. In het boek Chatten met Napoleon (pagina 45-48) worden de tips overzichtelijk samengevoegd om tot een stappenplan te komen.

Er zijn een aantal dingen die je helpen een concrete prompt te schrijven:

Taakomschrijving
Geef een duidelijke beschrijving van de taak die moet worden uitgevoerd.
Bijvoorbeeld: schrijf een journalistiek artikel van een x-aantal woorden.
Werk vanuit een persona
Vertel ChatGPT (of een andere generatieve AI-tool waarmee je werkt) welke rol het moet aannemen. Dit helpt het model om beter in te spelen op de wensen, het taalgebruik en de kennis die met deze persona samenhangen. Zo kun je ChatGPT vertellen dat het moet schrijven als een journalist die werkt voor een regionale omroep en zich daar focust op een specifiek dossier zoals amateurvoetbal of gemeenteraadsvergaderingen van gemeente X.
Stappenplan
Vervolgens schets je de stappen die het model moet doorlopen om de taak juist uit te voeren. Bijvoorbeeld: ‘je schrijft als journalist een artikel over onderwerp X. Daarin ga je eerst in op feiten Y en vervolgens draag je oplossing Z aan.’
Stel grenzen en geef context
Vertel het model ook wat je níet wil dat het doet. Dit helpt om een specifiekere en betere output te krijgen. Bijvoorbeeld: ‘schrijf een artikel over de huizenmarkt, maar focus alleen op de beschikbaarheid van huurwoningen en laat koopwoningen buiten beschouwing.’
Specifiek doel en heldere doelgroep
Beschrijf voor wie de output bedoeld is. Zo zul je een heel andere tekst krijgen als het artikel is bedoeld voor kinderen van dertien dan als het voor volwassenen is. Geef ook mee wat het doel van het artikel is. Wil je het publiek overtuigen? Wil je bijdragen aan het publieke debat en oplossingen aandragen?
Kies een format
Geef instructies over hoe de output eruit moet komen te zien. Hoeveel woorden moet het artikel zijn? Hoeveel tussenkopjes moet het hebben? In welke schrijfstijl wil je dat het artikel wordt geschreven? Geef richtlijnen mee voor het resultaat dat je wil zien.

Opdracht

Je gaat strijden tegen je medestudenten om te zien wie met behulp van GenAI de beste journalistieke afbeelding kan genereren. Dat werkt als volgt:

Stap 1. Voorbereiding
Splits de groep in tweeën. Zo meteen komt er om de beurt één student per groepen naar voren. Zij hebben telkens een x-aantal minuten om tot een goede prompt en bijbehorende output te komen.
Kies ook drie studenten die samen de onpartijdige jury vormen.

Voor de docent: Bekijk vooraf de tool waar je mee wil werken. Sommige tools hebben namelijk enige tijd nodig om afbeeldingen te genereren. Bepaal o.a. op basis hiervan hoe lang ieder duo de tijd krijgt om aan hun prompt te werken. Het advies is tussen de twee en drie minuten. Je kunt o.a. kiezen uit: DALL-E 3, Midjourney, StableDiffusion, Starryai, ChatGPT image generator, Ideogram en Dzego. Omdat dit soort tools in snelle ontwikkeling zijn, is het raadzaam om zelf even te kijken welke tools op dit moment gratis beschikbaar zijn. Spreek gezamenlijk één tool af die voor de battle wordt gebruikt.

Stap 2. Wat moet je maken?
In de journalistiek kunnen gegenereerde afbeeldingen worden gebruikt om ander soort beeld dan nieuwsfoto’s bij verhalen te maken. Bekijk deze instagram-post van De Volkskrant maar eens ter inspiratie. Hier worden kunstzinnige foto’s en illustraties gebruikt om het thema van monogame relaties van beeld te voorzien. DGKI doet hetzelfde.

Maak gezamenlijk een lijst van onderwerpen die je kunt gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan human interestverhalen of achtergrondverhalen. Bepaal gezamenlijk ook voor welk medium jullie afbeelding bedoeld is.

Stap 3. Let the game begin!

Ieder strijdend duo krijgt een onderwerp van de lijst toegewezen waar zij een illustratie bij moeten genereren. Eén student uit de jury houdt de tijd bij. Zolang de tijd loopt, mogen de twee studenten die met elkaar strijden zoveel prompts intikken als ze willen. De groep kijkt mee op groot scherm. Zodra de tijd om is, kiest de driekoppige jury welke afbeelding journalistiek gezien het best is. Ze letten daarbij o.a. op:

De inhoud: dekt de afbeelding de lading, komt het overeen met het onderwerp?
De stijl: in hoeverre sluit dit aan bij het gekozen medium?
Hallucinaties: Staan er vreemde dingen op de afbeelding? (bijv. dingen die niet kloppen, die cultureel gevoelig liggen of niet door de beugel kunnen?)
Zit er bias in de afbeelding (met name als er mensen op staan)?
Esthetiek: Welke afbeelding is het meest aansprekend?

Het team dat de meeste battles wint, is de winnaar.

Materiaal

Twee schermen om live mee te kunnen kijken met de studenten die de strijd met elkaar aangaan
Twee laptops om op te prompten
Een betaald account van ChatGPT/DALL-E (of een andere image generator) is aan te bevelen, maar geen noodzaak. Je kunt ook met gratis versies uit de voeten.

Tijdsindicatie

Totale tijd 60-90 minuten. Afhankelijk van de groepsgrootte en de gebruikte tool kan ieder duo tussen de 2 en 3 minuten de tijd krijgen om hun prompts te schrijven. Neem na ieder duo de tijd om het oordeel en onderbouwing van de jury te bespreken.

Het bericht Battle of the prompts verscheen eerst op Journalistiek & AI.

Nieuwsverhalen prompten

admin — Tue, 30 Apr 2024 11:58:12 +0000

Een prompt schrijven houdt in dat je een AI-model een opdracht geeft. Je vertelt wat je wil dat het voor jou genereert. Hoe beter jij prompt, hoe beter het resultaat wordt. Maar hoe doe je dat?

Er zijn een aantal bouwstenen die je helpen een gerichte prompt te schrijven. Daar gaan we in deze oefening mee aan de slag.

Hoe schrijf je een goede prompt?

Er zijn een aantal dingen die je helpen een concrete prompt te schrijven:

Taakomschrijving
Geef een duidelijke beschrijving van de taak die moet worden uitgevoerd.
Bijvoorbeeld: schrijf een journalistiek artikel van een x-aantal woorden.
Werk vanuit een persona
Vertel ChatGPT (of een andere generatieve AI-tool waarmee je werkt) welke rol het moet aannemen. Dit helpt het model om beter in te spelen op de wensen, het taalgebruik en de kennis die met deze persona samenhangen. Zo kun je ChatGPT vertellen dat het moet schrijven als een journalist die werkt voor een regionale omroep en zich daar focust op een specifiek dossier zoals amateurvoetbal of gemeenteraadsvergaderingen van gemeente X.
Stappenplan
Vervolgens schets je de stappen die het model moet doorlopen om de taak juist uit te voeren. Bijvoorbeeld: ‘je schrijft als journalist een artikel over onderwerp X. Daarin ga je eerst in op feiten Y en vervolgens draag je oplossing Z aan.’
Stel grenzen en geef context
Vertel het model ook wat je níet wil dat het doet. Dit helpt om een specifiekere en betere output te krijgen. Bijvoorbeeld: ‘schrijf een artikel over de huizenmarkt, maar focus alleen op de beschikbaarheid van huurwoningen en laat koopwoningen buiten beschouwing.’
Specifiek doel en heldere doelgroep
Beschrijf voor wie de output bedoeld is. Zo zul je een heel andere tekst krijgen als het artikel is bedoeld voor kinderen van dertien dan als het voor volwassenen is. Geef ook mee wat het doel van het artikel is. Wil je het publiek overtuigen? Wil je bijdragen aan het publieke debat en oplossingen aandragen?
Kies een format
Geef instructies over hoe de output eruit moet komen te zien. Hoeveel woorden moet het artikel zijn? Hoeveel tussenkopjes moet het hebben? In welke schrijfstijl wil je dat het artikel wordt geschreven? Geef richtlijnen mee voor het resultaat dat je wil zien.

Opdracht

Jullie gaan in groepjes van maximaal vier studenten tegen elkaar battlen: Elke groep moet proberen de beste journalistieke productie op te leveren met behulp van generatieve AI-tools. Het beste journalistieke verhaal wint.

Stap 1. Kies een onderwerp waarover je met je groepje een nieuwscontent wil maken.

Er zijn verschillende onderwerpen die zich goed lenen voor deze oefening. Denk hierbij met name aan onderwerpen waarbij weinig input van gesproken bronnen nodig is. Een gesproken bron interviewen met generatieve AI gaat immers niet. Deze onderwerpen zijn juist wel goed bruikbaar:

Weerberichten
Korte nieuwsberichten op basis van politieberichten: denk aan meldingen van een aanhouding, mishandeling in het uitgaanscentrum of een ongeluk.
Persberichten van bedrijven of gemeenten kunnen ook als input dienen als ze nieuwswaarde bevatten

Stap 2. Bepaal gezamenlijk wat voor content jullie willen maken. Bijvoorbeeld:

Een geschreven artikel (denk aan de kop, lead en platte tekst)
Afbeeldingen
Audio (bijv. voice-overs voor video’s of radio-items)
Video

Uiteraard kun je die combineren: nieuwsberichten met bijbehorende foto, of een nieuwsbericht plus tekst voor de radio-uitzending bijvoorbeeld.

Stap 3. Bepaal welke tool(s) jullie hiervoor gebruiken. Je kunt kiezen uit onderstaande lijst of zelf naar tools op zoek gaan.

Text-to-text (je prompt bestaat uit tekst, de output ook):
ChatGPT
BingAI

Text-to-image (je prompt bestaat uit tekst, de output is een afbeelding):
DALL-E 3
Midjourney
StableDiffusion
Starryai
ChatGPT image generator
Ideogram
Dzego

Text to video (je prompt is tekst, de output video):
Invideo
Synthesia
Sora OpenAI

Stap 4. Maak je nieuwsverhaal!

Bespreking

Presenteer je nieuwsverhaal aan de rest van de groep.

Bespreek:
Hoe vond je het om de AI-tools te gebruiken?
Welke tools en prompts heb je gebruikt?
Wat werkte wel / niet?
Wat leverde het gebruik van de tool je (niet) op?
Vind je dat wat jij gemaakt hebt gepubliceerd zou kunnen worden door een professioneel journalistiek medium?
In hoeverre zou je daarover transparant zijn naar je publiek? Waarom?

Materiaal

Laptop
Account bij de tools die je wil gebruiken (vaak zijn deze tools in gelimiteerde vorm gratis te gebruiken)

Tijdsindicatie

75 – 90 minuten, waarvan:

5 minuten voor het lezen van de opdracht
20 minuten voor stap 1, 2 en 3
30 – 45 minuten voor stap 4
20 minuten voor de nabespreking

Het bericht Nieuwsverhalen prompten verscheen eerst op Journalistiek & AI.

Algoritmes onder de loep

admin — Tue, 30 Apr 2024 11:36:06 +0000

Opdracht

Bij de bestrijding van bijstandsfraude gebruikte de gemeente Rotterdam een slim fraude-algoritme. Op basis daarvan kregen bijstandsontvangers risico-scores. In de code stonden kenmerken die de gemeente gebruikte, zoals de leeftijd, het geslacht en het niet nakomen van afspraken. De journalisten achterhaalden hoe deze kenmerken precies in het algoritme werden toegepast.

Lees dit en dit artikel over het bijstandsfraude algoritme van de gemeente Rotterdam. Vorm groepjes van drie tot vier studenten en bespreek de volgende variabelen die de gemeente hanteerde. Geef bij elke variabele aan: mag de gemeente deze volgens jou wel of niet gebruiken om een risicoprofiel van burgers op te stellen? Bepaal waarom wel of niet. Dat doe je niet op basis van je eigen mening, maar op basis van de criteria in figuur 1.

Variabele	Wel	Niet	Criteria
Leeftijd
Postcode, wijk
No show bij afspraak met gemeente
Geslacht, gender
Reminders voor aanleveren informatie
Reden voor afspraak met gemeente (jaarlijks gesprek, intake)
Participatie in traject naar werk (training, werkplaats, maatschappelijke taak)
Type contact (mailen, bellen, appen, post)
Type woonvorm (met huisgenoot, met partner)
Kostendelersnorm (hoeveel huisgenoten, wie tellen mee)
Aantal kinderen
Laaggeletterdheid
ADHD
Bezoekt psycholoog
Sector werkervaring (horeca, bouw, logistiek)
Assertiviteit
Professioneel voorkomen

De combinatie van de criteria ‘Inhoudelijk verband met doel’ en ‘Beheersbare risico’s’ geldt als toelaatbaar. De variabele mag dan worden gebruikt. Variabelen die scoren op een of meer van de andere criteria mag de gemeente niet gebruiken.

Achter het tweede icoontje staat ‘proxy discriminatie’. Daarmee wordt onbedoelde discriminatie bedoeld. Een voorbeeld: We weten allemaal dat etnisch profileren niet mag. Je mag dus niet iemands afkomst meewegen in het algoritme. Maar sommige variabelen wijzen (mogelijk) indirect ook op iemands afkomst. In sommige wijken wonen bijvoorbeeld misschien meer mensen met een migratieachtergrond dan in andere, waardoor het meerekenen van iemands postcode kan leiden tot proxy discriminatie.

Bespreking

Als iedereen klaar is, bespreek je de tabellen klassikaal:

Zijn jullie het met elkaar eens?
Waren er twijfelgevallen?

Vergelijk de matrices ook met het advies dat een commissie over deze zaak uitbracht (zie antwoordmodel voor de docent). Komt dit overeen met jullie besluit?

Hoe ver mag algoritmische profilering gaan? Vinden jullie dat het doel (efficientie) opweegt tegen de gevolgen van mogelijke discriminatie?

Hoe transparant moet de overheid zijn over de gebruikte algoritmes? Wat is de rol van journalisten hierin, vinden jullie?

Materiaal

laptop
uitdraai matrix op papier (1 per groepje)
pennen
whiteboardmarkers

Tijdsindicatie

45 minuten totaal, te verdelen in:

15 minuten: introductie, lezen artikelen
15 minuten: vormen groepjes en scoren variabelen
15 minuten: bespreking uitkomsten en discussie

Het bericht Algoritmes onder de loep verscheen eerst op Journalistiek & AI.

Deepfake Factcheck

admin — Mon, 08 Apr 2024 19:44:27 +0000

Met het verschijnen van de tv-serie ‘Welmoed & de sexfakes’ laaide het publieke debat rondom deepfake video’s op. De presentatrice kwam erachter dat ze in een deepfake pornofilm speelt, die schrikbarend echt lijkt. Ze besluit op zoek te gaan naar de daders.

Het vinden van de persoon die een deepfake plaatst, kan een taak voor journalisten zijn. Je kan zelf met tools zoals Tinyeye direct controleren of een beeld is gemanipuleerd en wie het gepubliceerd heeft.

Opdracht

Stap 1: reverse image search

Jullie gaan vandaag werken met onderstaande foto die viral ging. Sla hem als jpeg-bestand op je computer op.

Als je je foto hebt gedownload, ga je naar de website van Tineye. Dit is een tool die de herkomst van foto’s kan achterhalen. Tineye krijgt van jou een foto en zoekt uit waar hij allemaal op het web staat, wie hem er heeft geplaatst en hoe groot de overeenkomst tussen foto’s is.

Upload de foto toe die je net hebt gedownload via de knop links boven. Tineye gaat nu op het web zoeken naar alle plekken waar deze foto heeft gestaan.

Stap 2: analyseer

Tineye laat je alle plekken zien waar de foto gepubliceerd is. Maar de plek waar de foto als eerste werd gepost is het belangrijkste voor de factcheck. Die link is je aanknopingspunt om te achterhalen of de eerste publicatieplek betrouwbaar is en of de gebruiker die hem plaatste een echt persoon is. Je kunt de zoekresultaten sorteren op ‘oldest’.

In dit geval gebruik je dus de link van de oorspronkelijke publicatieplek:

article_35539_south-park-matt-and-trey-made-so-much-smut-and-14-more-facts

Als je die volgt, zie je een gebruikersnaam: Matt Stone en Trey Park. Copy-paste de gebruikersnaam in Google Search. Komt er een bestaand persoon boven? Wordt er gemeld dat dit een echte foto is? Of vind je juist artikelen die beweren dat dit de foto fake is? Lees ook het artikel waar de link naar verwijst. Wat vertelt die je?

Stap 3 gebruikerslocatie:

Je kan nog een stapje verder gaan. Als je de gebruikers ook wil lokaliseren en dus wil weten waar ter wereld de laptop staat waar Matt Stone en Trey Park op werkten, dan kan je naar het IP adres zoeken. Een IP-adres (voluit Internet Protocol Address) is een unieke code die hoort bij een computer of laptop. Er zijn veel tools om een IP adres te achterhalen, maar de meest bekende is Instagram. Ga naar Instagram gebruiker locatiezoeker en tik de naam Matt Stone of Trey Park in.

Bevestig met de knop: ‘Track instagram username’ en er wordt meteen gezocht in een zwart scherm.

Je ziet dat Matt Stone is gevonden en ook dat hij nu online is. Je bron is dus een bestaande persoon.

Materiaal

De deepfake foto
Een laptop met internet

Tijdsindicatie

20 minuten

Het bericht Deepfake Factcheck verscheen eerst op Journalistiek & AI.

Rule of 10 – Brainstorm met ChatGPT

admin — Mon, 08 Apr 2024 19:39:40 +0000

Opdracht

Misschien heb je het al eens gehoord: ChatGPT kan een goede hulp zijn in brainstormsessies. Het systeem komt alleen nooit meteen tot het beste resultaat. Om je resultaten te verbeteren, kun je de Rule of 10-methode gebruiken, een brainstormmethode die veel gebruikt wordt in de ICT.

Stap 1:

Laat ChatGPT tien verhaalideeën voor je bedenken rondom een thema dat je zelf kiest – bijvoorbeeld tien invalshoeken voor een lokaal radio-item over een jaarlijkse dorpsbraderie, of tien invalshoeken voor een artikel over de invloed van generatieve AI op kunst. De prompt formuleer je aan de hand van deze PREPARE-promptadviezen.

Houd je stappen en overwegingen bij in een logboek ter verantwoording naar je docent, chef en/of je publiek.

Stap 2:

Kies van de tien gegenereerde voorbeelden één idee dat in jouw ogen de moeite waard is om mee verder te gaan. Laat ChatGPT op basis daarvan opnieuw tien nieuwe suggesties genereren.

Een voorbeeld: Stel je vroeg in de eerste ronde om invalshoeken voor een verhaal over de invloed van generatieve AI op kunst. Eén van de ideeën van ChatGPT luidt:

‘De democratie van creativiteit: Analyseer hoe generatieve AI de toegang tot creatieve expressie verbreedt door mensen zonder traditionele artistieke vaardigheden in staat te stellen kunst te maken.’

Interessant, maar nog niet erg duidelijk. In stap 2 kun je vragen om tien invalshoeken om dit idee verder te concretiseren.

Stap 3:

Zet de rul of 10 mehode voort tot je een uitgekristalliseerd idee hebt.

Bespreking

Bespreek klassikaal welk verhaalidee je hebt opgedaan. Welke rol speelde ChatGPT in je brainstormproces? Zijn er momenten geweest waarop de tool met een hele behulpzame suggestie kwam of juist iets heel raars zei? Welke afwegingen heb je daarbij gemaakt? Wat heb je anders gedaan dan in een brainstormproces zonder AI-tool? Hoe belangrijk vinden jullie het bijhouden van een logboek? Moet je het je publiek of chef altijd vertellen als je inspiratie hebt gehaald uit ChatGPT? Waar ligt volgens jullie de grens?

Materiaal

Laptop
Een account voor de gratis versie van ChatGPT (gratis aan te maken)

Tijdsindicatie

20 minuten, waarvan:

5 minuten voor bespreking Rule of 10, promptadviezen en om in te loggen bij ChatGPT
10 minuten voor het brainstormproces
5 minuten voor de bespreking

Het bericht Rule of 10 – Brainstorm met ChatGPT verscheen eerst op Journalistiek & AI.

Panama papers in het klein

admin — Mon, 08 Apr 2024 19:31:24 +0000

Opdracht

Je gaat vandaag aan het werk met Google Pinpoint om documenten te doorzoeken en een onderzoeksidee uit te werken.

Je kunt deze opdracht individueel uitvoeren als jullie met maximaal tien studenten zijn. Bij een grotere groep is het raadzaam om in duo’s of drietallen samen te werken.

Stap 1

Bekijk deze video met uitleg over Google Pinpoint.

Maak een account aan in Google Pinpoint. Dit doe je door een vragenlijst in Google Forms in te vullen. Je wordt daarna toegelaten tot Google Pinpoint. Daar staan documenten die journalistieke media hebben geopenbaard. Deze zijn vrij doorzoekbaar en toegankelijk voor iedereen met een Pinpoint Account.

Kies hier een dataset uit van minimaal honderd bestanden. Je wil namelijk dat de dataset zo groot is, dat je hem niet meer snel en eenvoudig handmatig kan doorzoeken. Kijk bijvoorbeeld eens naar de documenten van de New York Times of Associated Press. Verdiep je in duo’s in een van de beschikbare datasets en houd bij welke Nederlandse bedrijven, locaties of personen jullie tegenkomen. Gebruik hiervoor de zoekfunctie in Google Pinpoint en doe dit binnen één specifieke dataset.

Stap 2

Gebruik de geïdentificeerde namen, locaties of personen in de dataset en bedenk verschillende interessante invalshoeken en journalistieke ‘haakjes’ die kunnen leiden tot een verhaal voor een Nederlands nieuwsmedium. Behalve invalshoeken kan je ook al nadenken over mogelijk te interviewen bronnen.

Stap 3

Je pitcht in duo’s de geïdentificeerde Nederlandse links met de datasets en je verhaalideeën aan de rest van de aanwezigen. Leg hierbij ook uit hoe Named Entity Recognition heeft bijgedragen bij het ontstaan van dit verhaalidee en hoe AI het zoekproces heeft beïnvloed. Geef ook aan hoe je deze pitch mogelijk vervolg kan geven.

Stap 4

Bespreek klassikaal

Bespreking

Hoe nuttig vonden jullie het gebruik van Pinpoint?
Zou je dit vaker doen?
Zie je ook bezwaren?

Materiaal

Een account op Google Pinpoint, eenvoudig aan te maken via: https://journaliststudio.google.com/pinpoint/. Inloggen kan met een bestaand Google-account.

Tijdsindicatie

60 minuten, waarvan

Verhaal lezen: 10 minuten
Introductie / Stap 1: 15 minuten
Stap 2: 20 minuten
Stap 3-4: 15 minuten

Het bericht Panama papers in het klein verscheen eerst op Journalistiek & AI.

Herken deepfakes

admin — Mon, 08 Apr 2024 19:10:43 +0000

Door AI gegenereerde afbeeldingen komen steeds meer voor en worden steeds overtuigender. Ze staan bekend als deepfakes. Hoe realistisch of ‘goed’ zijn deepfakes eigenlijk? En kun jij het verschil zien tussen synthetische en authentieke media?

In deze oefening doe je de quiz Detect Fakes van het MIT Media Lab om te testen of je nep-inhoud kunt herkennen. De quiz is onderdeel van een onderzoeksproject waarin wordt onderzocht hoe mensen authentieke en syntethische media onderscheiden.

Opdracht

Ga naar de website: https://detectfakes.media.mit.edu/
Beantwoord de eerste 20 quizvragen.
Bespreek klassikaal

Bespreking

Vond je de quiz moeilijk of makkelijk?
Welke strategieën heb je gebruikt om onderscheid te maken tussen nep- en echte inhoud?
Wat is volgens jullie de rol van journalisten in de desinformatiecrisis die deepfakes veroorzaken? En kun je nog andere oplossingen bedenken?

Materiaal

Laptops om de quiz te beantwoorden

Tijdsindicatie

20 minuten, waarvan:

10 minuten om de quiz te beantwoorden
10 minuten om met de klas te bespreken

Het bericht Herken deepfakes verscheen eerst op Journalistiek & AI.

Deep- of Fair Fake?

admin — Mon, 08 Apr 2024 19:02:28 +0000

Journalist Nick Kivit maakte een video-oproep om in contact te komen met Oekraïense journalisten. Hij sprak in de video vloeiend Oekraïens, omdat hij dacht dat dit zijn bereik en impact zou vergroten. Opvallend genoeg deed Kivit dat met deepfake methodes, want hij spreekt helemaal geen Oekraïens. Vind jij dat kunnen? Heiligt het doel de middelen? Is dit een zogenaamde fairfake?

Opdracht

Hoe ver kan je gaan met deepfakes? Bekijk onderstaande voorbeelden.

De Nederlandse politie maakte een deepfake om ooggetuigen op te roepen.
Politie gebruikt deepfake-video om oude zaak op te lossen (youtube.com)
Journalist Nick Kivit kon dankzij een deepfake zijn collega-journalisten in Oekraine in hun eigen taal aanspreken.
Villamedia x XS2Content – Oorspronkelijke video (youtube.com)
Channel 1 is van plan om van A tot Z AI-gegenereerd nieuws op te leveren, gepresenteerd door deepfake avatars. Zo kan iedereen nieuws op maat krijgen, volledig aangepast aan zijn voorkeuren, interesses en taalvaardigheid.
https://www.youtube.com/watch?v=s3El76YTUR0
De Correspondent maakte een deepfake waarin Mark Rutte ‘het eerlijke klimaatverhaal vertelt’. Stel dat Nederland een premier zou hebben die het klimaat wél serieus neemt, dan zou je vandaag deze toespraak horen’, aldus de Correspondent.
Beste Mark Rutte, zo klink je als je #klimaatleiderschap toont (youtube.com)

Schrijf individueel op:

Met welk doel vind jij dat faken acceptabel is? (Bijvoorbeeld om te informeren, bereiken, raken of nog iets anders?)
Welke inhoud vind je dat je wel en niet mag faken? (Is er bijvoorbeeld een verschil tussen echte mensen zoals Mark Rutte en de avatars van Channel 1 wat jou betreft?)
Waar ligt voor jou de grens?
Aan welke richtlijnen vind jij dat media zich zouden moeten houden bij het maken van deep- of fairfakes?

Bespreking

Bespreek in groepen van vier studenten wat je wel en niet vind kunnen. Bepaal gezamenlijk drie adviezen die je een redactie zou kunnen geven over de omgang met deep- en fairfakes. Bespreek deze klassikaal.

Materiaal

Laptops
Eventueel post it’s en pennen

Tijdsindicatie

35 minuten, waarvan:

10 minuten om de video’s te kijken
5 minuten om de eigen grenzen te noteren
10 minuten om te bespreken in je groepje
10 minuten om klassikaal na te spreken

Het bericht Deep- of Fair Fake? verscheen eerst op Journalistiek & AI.

Kun jij het algoritme kraken?

admin — Mon, 12 Feb 2024 09:10:12 +0000

Opdracht

Algoritmes worden vaak black boxes genoemd. Mysterieuze systemen, waarvan maar weinig mensen weten hoe ze precies werken. Dat is niet alleen omdat het ingewikkelde materie is, maar ook omdat ontwikkelaars vaak niet transparant zijn over de manier waarop AI werkt en getraind is. In deze oefening word je uitgedaagd om de rol van onderzoeksjournalist op je te nemen en te ontdekken hoe een social media-algoritme werkt.

Je speelt een online game ontwikkeld door Algorithm Watch: ‘Can You Break the Algorithm?’. In het spel ben jij als onderzoeksjournalist benieuwd of een populair (fictief) sociaal netwerk, TikTube, tieners ongelukkig maakt. Om dat te achterhalen, moet je begrijpen hoe het algoritme werkt.

Je zult verschillende onderzoeksmethoden moeten gebruiken: je doet een algoritme-audit, praat met academici en moet de charmes van persvoorlichters weerstaan. Elk voorbeeld in het spel is gebaseerd op echte casussen. Neem dus de tijd de artikelen te lezen die aan bod komen.

Het spelen duurt ongeveer tien minuten, maar reken er niet op dat het je gelijk lukt. Het einde bereiken is een uitdaging! Slaag je de eerste keer niet in je missie? Probeer het nog eens en kies een ander pad. Zet hem op!

Instructies

1. Ga naar de website van het spel: https://algorithmwatch.github.io/can-you-break-the-algorithm/#/

2. Klik op ‘Start a new game.’

3, Speel het hele spel meer dan één keer en volg verschillende paden om met verschillende bronnen te praten en verschillende krantenkoppen te schrijven.

4. Bespreek je resultaten met elkaar. Hoe ging het? Wat heb je ontdekt? Tegen welke uitdagingen liep je aan?

Bespreking

Enkele vragen om te bespreken:

Wat heb je van het spel geleerd?
Welke verschillende typen bronnen kun je benaderen in journalistiek onderzoek naar algoritmes en wat levert dit op?
Kunnen jullie voorbeelden bedenken van algoritmes die je zou willen onderzoeken? Wat zou daarvoor nodig zijn? Wat voor bronnen zou je ervoor kunnen spreken?

Materiaal

Laptops om het spel te spelen

Tijdsindicatie

35 minuten, waarvan:

25 minuten om het spel te spelen
10 minuten om na te spreken

Het bericht Kun jij het algoritme kraken? verscheen eerst op Journalistiek & AI.